Europejska polityka transportowa może stanąć przed poważną korektą kierunku. Dotychczasowy nacisk na przenoszenie ładunków z dróg na kolej i transport wodny śródlądowy coraz częściej podawany jest w wątpliwość. Powód? Dynamiczny rozwój ciężarówek zeroemisyjnych, który zaczyna zmieniać dotychczasowe założenia dotyczące wpływu transportu drogowego na środowisko.

Nowe badanie przygotowane przez Transport & Mobility Leuven na zlecenie ACEA wskazuje, że dotychczasowa polityka tzw. modal shift może wymagać rewizji. Analiza pokazuje, że wraz z upowszechnieniem ciężarówek elektrycznych i wodorowych koszty zewnętrzne transportu drogowego będą gwałtownie spadać. W praktyce oznacza to zmniejszenie, a na niektórych trasach nawet zniwelowanie przewagi środowiskowej kolei. To istotna zmiana w myśleniu o europejskim systemie transportowym. Przez lata zakładano, że transport drogowy jest mniej efektywny środowiskowo, co uzasadniało jego ograniczanie na rzecz innych gałęzi. Tymczasem rozwój technologii zeroemisyjnych zaczyna podważać ten fundament.

Jednocześnie raport podkreśla, że konkurencyjność kolei i transportu wodnego nadal zależy od szeregu czynników strukturalnych. Wśród nich kluczowe są dostępność przepustowości infrastruktury, koordynacja przewozów transgranicznych oraz możliwości terminali przeładunkowych. Innymi słowy – problemy tych gałęzi nie znikają wraz z presją klimatyczną na transport drogowy. Autorzy badania wskazują, że polityka transportowa Unii Europejskiej nie powinna traktować modal shift jako celu samego w sobie. Zamiast tego proponują podejście neutralne względem gałęzi transportu, oparte na danych i realnych efektach. Kluczowe znaczenie miałoby tu sprawiedliwe uwzględnianie kosztów zewnętrznych we wszystkich segmentach oraz kierowanie inwestycji tam, gdzie przynoszą one największe korzyści społeczne.

W praktyce oznacza to odejście od ideologicznego podejścia na rzecz bardziej pragmatycznego zarządzania systemem transportowym. Transport drogowy i kolejowy pozostają równie istotnymi elementami europejskiej logistyki, a ich rola powinna wynikać z efektywności, a nie odgórnych założeń. To sygnał, że nadchodzą zmiany nie tylko technologiczne, ale i regulacyjne. Jeśli kierunek wskazany w analizie zostanie uwzględniony w politykach UE, może to oznaczać bardziej zrównoważone podejście do rozwoju transportu drogowego, szczególnie w kontekście inwestycji w flotę zeroemisyjną i infrastruktury ładowania. Debata dopiero się zaczyna, ale jedno jest pewne wraz z rozwojem nowych technologii dotychczasowe schematy myślenia o transporcie przestają być wystarczające.

Źródło: ACEA