Międzynarodowa Unia Transportu Drogowego IRU apeluje o praktyczne zmiany w projektowanej unijnej ustawie o akceleratorze przemysłowym, Industrial Accelerator Act. Organizacja popiera cel wzmacniania europejskiej bazy przemysłowej i przyspieszenia dekarbonizacji, ale wskazuje, że obecny kształt propozycji może zwiększyć koszty, ograniczyć dostępność pojazdów elektrycznych i utrudnić inwestycje operatorom transportu drogowego.

Projekt przedstawiony przez Komisję Europejską ma wspierać rozwój strategicznych projektów przemysłowych w UE, ograniczać zależności od państw trzecich oraz przyspieszać inwestycje w czyste technologie i zdolności produkcyjne. Przewidziano między innymi ukierunkowane wsparcie finansowe, specjalne obszary przyspieszania inwestycji przemysłowych oraz preferencje dla produktów opartych na silniejszych europejskich łańcuchach wartości. Choć regulacja dotyczy szeroko rozumianej polityki przemysłowej, jej skutki mogą być istotne również dla transportu drogowego. IRU zwraca uwagę, że projektowane przepisy mogą wpływać na zamówienia publiczne i systemy wsparcia publicznego, ponieważ pojazdy elektryczne miałyby spełniać kryteria tak zwanego pochodzenia unijnego, określanego jako „Made in Europe”. Wyjątki od tej zasady miałyby być ograniczone.

Według IRU takie podejście może okazać się problematyczne dla operatorów, którzy już teraz inwestują w elektryczne autobusy, ciężarówki i infrastrukturę w realiach obecnego rynku. Organizacja wskazuje na ryzyko wzrostu cen zakupu pojazdów, większych obciążeń administracyjnych oraz niepewności inwestycyjnej. Szczególnie wrażliwe na te zmiany mogą być małe i średnie przedsiębiorstwa, dla których koszt elektryfikacji floty pozostaje jednym z największych wyzwań. Dyrektor IRU EU Raluca Marian podkreśliła, że operatorzy podejmują obecnie decyzje inwestycyjne w oparciu o dostępne pojazdy i obowiązujące warunki rynkowe. Jej zdaniem proponowany próg do 2035 r. rodzi pytanie, czy pojazdy kupowane dziś będą w przyszłości nadal kwalifikowały się do kontraktów na usługi publiczne. IRU ostrzega, że zbyt szybkie wykluczenie części pojazdów z rynku mogłoby prowadzić do utraty wartości aktywów i przedwczesnego wycofywania w pełni sprawnych autobusów, co byłoby sprzeczne z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym.

Organizacja zwraca też uwagę, że unijne preferencje przemysłowe nie powinny ograniczać konkurencji ani zawężać dostępu do globalnych łańcuchów dostaw, które obecnie są potrzebne do szybkiej i efektywnej transformacji flot. W ocenie IRU ostateczne przepisy powinny uwzględniać ceny pojazdów, dostępność dostaw, terminy realizacji zamówień, ryzyko opóźnień oraz realne możliwości finansowe operatorów. IRU postuluje także lepsze powiązanie projektowanych mechanizmów przemysłowych z infrastrukturą transportową. Zdaniem organizacji terminale transportowe oraz połączenia między kluczowymi obszarami przemysłowymi powinny zostać uwzględnione w systemie przyspieszonego wydawania zezwoleń i wsparcia finansowego. Bez sprawnych połączeń logistycznych trudno będzie osiągnąć cele związane zarówno z konkurencyjnością przemysłu, jak i dekarbonizacją transportu.

Raluca Marian wskazała, że ustawa o akceleratorze przemysłowym może wspierać jednocześnie ambicje przemysłowe UE i transformację transportu, ale tylko wtedy, gdy będzie możliwa do wdrożenia w praktyce. Według IRU końcowe ramy prawne muszą odzwierciedlać realia rynku i zapewnić, że przejście na zeroemisyjne technologie pozostanie wykonalne, przystępne cenowo i konkurencyjne dla operatorów transportu drogowego. IRU zapowiada dalszą współpracę z unijnymi decydentami, aby ostateczny kształt przepisów wspierał europejski przemysł, ale nie prowadził do osłabienia przewoźników i operatorów realizujących transformację flot.

Źródło: IRU