Krajowa Administracja Skarbowa coraz częściej pełni na granicach nie tylko funkcję fiskalną, ale również ochronną. Kontrole prowadzone przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej mają ograniczać napływ na rynek Unii Europejskiej produktów niebezpiecznych, niezgodnych z wymaganiami technicznymi lub naruszających prawa własności intelektualnej. Dane za ostatnie lata pokazują, że problem jest znaczący, szczególnie w przypadku zabawek, przesyłek e-commerce i towarów pochodzących spoza UE. Polska, ze względu na swoje położenie, ma istotne znaczenie w obsłudze ruchu towarowego na zewnętrznej granicy Unii Europejskiej. Oznacza to nie tylko kontrolę należności celnych i podatkowych, ale również weryfikację, czy produkty wprowadzane do obrotu spełniają unijne standardy bezpieczeństwa. Dotyczy to między innymi zabawek, urządzeń elektrycznych, kosmetyków, wyrobów chemicznych, części samochodowych oraz innych produktów, które po odprawie mogą trafić do dystrybucji w państwach członkowskich.

Towary sprowadzane spoza UE przed dopuszczeniem do obrotu muszą przejść odprawę celną. Na tym etapie sprawdzane są nie tylko dokumenty, ale również oznakowanie, deklaracje zgodności, certyfikaty i wymagania techniczne. Jeśli funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej nabiorą podejrzeń, że produkt może nie spełniać przepisów, towar może zostać zatrzymany do czasu wydania opinii przez właściwe organy nadzoru rynku. Znaczenie takich działań rośnie wraz z rozwojem handlu internetowego. Coraz więcej produktów trafia do Unii Europejskiej w małych przesyłkach, za pośrednictwem firm kurierskich, kolei, transportu lotniczego lub innych kanałów logistycznych. Dla służb oznacza to konieczność prowadzenia kontroli na dużą skalę i stosowania analizy ryzyka, ponieważ niebezpieczne towary mogą trafiać na rynek w wielu rozproszonych partiach. Problem dotyczy nie tylko produktów niespełniających norm, ale również podróbek.

Według danych KAS w 2025 roku zatrzymano ponad 352 tys. sztuk podrabianych zabawek. Rok wcześniej było ich ponad 145 tys. sztuk. Oznacza to wzrost o około 143 proc. Tak duża różnica pokazuje zarówno skalę napływu towarów budzących zastrzeżenia, jak i intensywność działań kontrolnych prowadzonych na granicach. Dane z nadzoru rynku potwierdzają, że znaczna część kontrolowanych produktów nie spełnia wymagań. W 2024 roku podjęto 5924 działania dotyczące zgodności produktów z wymaganiami bezpieczeństwa. W około 76 proc. przypadków organy nadzoru rynku potwierdziły nieprawidłowości zgłoszone przez organy celne. W tym czasie skontrolowano około 34,5 mln sztuk towarów oraz ponad 190 mln kg produktów. Za niezgodne uznano około 21,2 mln sztuk towarów i 67 mln kg produktów.

W 2025 roku KAS przeprowadziła 5614 kontroli pod kątem bezpieczeństwa produktów. W około 80 proc. przypadków stwierdzono nieprawidłowości. Szczególnie duży problem dotyczył zabawek. Skontrolowano około 8,2 mln sztuk, z czego około 8,1 mln sztuk nie spełniało wymagań bezpieczeństwa. Kontrole prowadzone w 2026 roku również pokazują wysoką skalę problemu. Od 5 marca do 15 maja skontrolowano ponad 818 tys. sztuk zabawek. Wystawiono 335 wniosków o wydanie opinii w związku z podejrzeniem naruszenia przepisów. Z tej liczby 321 wniosków skierowano do Inspekcji Handlowej, a 14 do Urzędu Komunikacji Elektronicznej. W 287 przypadkach podejrzenia zostały potwierdzone, co oznacza nieprawidłowości w blisko 86 proc. spraw. Najczęściej wykrywane uchybienia dotyczyły braku wymaganych ostrzeżeń, braku danych importera oraz braku oznakowania CE. W praktyce oznacza to, że produkty mogłyby trafić na rynek bez podstawowych informacji dla konsumenta albo bez potwierdzenia zgodności z wymaganiami obowiązującymi w Unii Europejskiej.

KAS podkreśla, że skuteczność kontroli zależy od współpracy z organami nadzoru rynku, innymi służbami oraz podmiotami posiadającymi prawa własności intelektualnej. Z perspektywy branży TSL oznacza to, że granica zewnętrzna UE pozostaje nie tylko miejscem odprawy towarów, ale również ważnym filtrem bezpieczeństwa dla całego unijnego rynku. Towary zatrzymane na tym etapie nie trafiają dalej do łańcuchów dystrybucji, sklepów ani bezpośrednio do konsumentów.

Źródło: KAS