Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych Parlamentu Europejskiego, EMPL, poparła tymczasowe porozumienie w sprawie rewizji zasad koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w Unii Europejskiej. Zmiany mają istotne znaczenie dla firm transportowych wykonujących przewozy międzynarodowe, ponieważ dotyczą zasad ustalania, któremu systemowi zabezpieczenia społecznego podlega pracownik mobilny, w tym kierowca wykonujący pracę w kilku państwach. Decyzję komisji pozytywnie oceniła Międzynarodowa Unia Transportu Drogowego, IRU. Organizacja wskazuje, że przyjęte podejście wzmacnia przewidywalność operacji transgranicznych i nie nakłada na przewoźników dodatkowych obowiązków administracyjnych. Dla sektora drogowego jest to szczególnie ważne, ponieważ kierowcy w transporcie międzynarodowym często wykonują pracę w wielu krajach w ramach jednego okresu rozliczeniowego, a spory dotyczące właściwego systemu zabezpieczenia społecznego mogą powodować niepewność zarówno po stronie firm, jak i pracowników.

Jednym z najważniejszych elementów porozumienia jest utrzymanie obecnych ram dla kierowców pracujących w dwóch lub większej liczbie państw. Oznacza to, że sektor uniknie nagłej zmiany zasad, która mogłaby zakłócić organizację przewozów międzynarodowych. Jednocześnie przepisy mają wprowadzić jaśniejsze terminy i procedury pozwalające wcześniej określić, system zabezpieczenia społecznego którego państwa będzie miał zastosowanie do danego pracownika. Według przyjętego podejścia właściwy system ma być ustalany z wyprzedzeniem na podstawie przewidywanej aktywności pracownika w kolejnych 12 miesiącach. Takie ustalenie będzie mogło obowiązywać do 24 miesięcy. Dla operatorów oznacza to większą stabilność w planowaniu pracy kierowców i mniejsze ryzyko późniejszych, działających wstecz zmian, które mogłyby wpływać na rozliczenia składek lub prowadzić do sporów między organami różnych państw.

Istotne jest również to, że wobec kierowców pracujących w kilku krajach nie będzie wprowadzony obowiązek wcześniejszego zgłoszenia. IRU podkreśla, że brak takiego wymogu pozwoli uniknąć dodatkowej biurokracji w operacjach, które z natury są bardzo mobilne i trudne do sztywnego planowania z dużym wyprzedzeniem. W praktyce mogłoby to ograniczyć ryzyko, że każda zmiana trasy lub zakresu pracy kierowcy powodowałaby konieczność wykonywania kolejnych formalności. Porozumienie ma także zwiększyć pewność prawną w przypadku kontroli. Doprecyzowane mają zostać procedury wydawania i weryfikacji dokumentów potwierdzających, system zabezpieczenia społecznego którego państwa ma zastosowanie. Wprowadzony ma zostać również 35-dniowy termin roboczy dla instytucji na odpowiedź w sprawach dotyczących zabezpieczenia społecznego lub wniosków o wycofanie dokumentów. Dla przewoźników może to mieć znaczenie w sytuacjach, gdy organy z różnych państw mają odmienne stanowiska, a firma przez dłuższy czas pozostaje w niepewności co do prawidłowości zastosowanych zasad.

Raluca Marian, dyrektor IRU ds. UE, oceniła, że głosowanie wspiera bardziej przewidywalne i możliwe do stosowania ramy dla wysoko mobilnych operacji transportowych, bez dodatkowego obciążania operatorów. Zwróciła uwagę, że Parlament poparł kluczowe postulaty sektora, w tym utrzymanie obecnych zasad dla kierowców pracujących w kilku krajach, brak nowych wymogów zgłoszeniowych oraz określony termin odpowiedzi dla instytucji. Zmiany dotyczą również zasad potwierdzania miejsca prowadzenia działalności przez firmę. Obecne reguły mają zostać utrzymane, ale uzupełnione o dodatkowe wytyczne wspierające spójne stosowanie przepisów w państwach członkowskich. Ważne jest, że żaden pojedynczy czynnik nie będzie automatycznie decydujący. Ma to ograniczyć ryzyko nadmiernego opierania się przez organy na jednym kryterium i lepiej odzwierciedlać rzeczywisty charakter działalności przedsiębiorstw działających transgranicznie. Z punktu widzenia przewoźników ważny jest również zapis dotyczący sankcji. Kary mają pozostać proporcjonalne i nie będą mogły prowadzić do utraty praw z zakresu zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że ewentualne uchybienia formalne nie powinny pozbawiać pracowników ochrony socjalnej, a firmy powinny mieć większą pewność co do skutków prawnych prowadzonych postępowań.

Rewizja zasad koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ma poprawić współpracę między administracjami państw członkowskich, wspierać mobilność pracowników i ograniczyć niepewność prawną firm działających ponad granicami. W transporcie drogowym, gdzie przewozy międzynarodowe są codziennym elementem działalności, szczególne znaczenie ma to, aby przepisy były nie tylko zgodne z celami polityki społecznej UE, lecz także możliwe do stosowania w praktyce operacyjnej. Po wcześniejszym poparciu porozumienia przez państwa członkowskie oraz zatwierdzeniu go w komisji EMPL sprawa zmierza teraz do finalizacji. Kolejnym krokiem będzie formalne przyjęcie przepisów przez Parlament Europejski i Radę. Dopiero po zakończeniu tego procesu będzie znany ostateczny kształt regulacji, które mają uporządkować zasady zabezpieczenia społecznego dla mobilnych pracowników, w tym kierowców w transporcie międzynarodowym.

Źródło: IRU