Sztywne kary pieniężne za nieuiszczenie opłaty elektronicznej w systemie e-TOLL nie podlegają obecnie miarkowaniu niezależnie od charakteru i wagi naruszenia. Sprawa ponownie trafiła do Ministerstwa Infrastruktury po interwencji Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Impulsem do działań była petycja obywatela skierowana do Sejmu w sprawie nowelizacji przepisów ustawy o drogach publicznych regulujących zasady nakładania kar za brak opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych. Wnioskodawca wskazał, że obowiązujące regulacje mogą naruszać Konstytucję RP oraz prawo UE, ponieważ nie przewidują możliwości różnicowania sankcji w zależności od okoliczności sprawy.

Już w lutym 2024 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Ministerstwa Infrastruktury o informację, w jaki sposób rozpoznano wniosek obywatela dotyczący zmian w systemie kar. W 2025 r. do RPO trafiła odpowiedź resortu, jednak nie odniosła się ona wprost do zarzutu braku miarkowania kar i ryzyka nadmiernego, nieproporcjonalnego obciążenia użytkowników systemu e-TOLL. Ministerstwo ograniczyło się do stwierdzenia, że orzeczenia TSUE dotyczące naruszenia art. 9a dyrektywy 1999/62/WE zapadły w odmiennych stanach prawnych i faktycznych innych państw członkowskich. Jednocześnie zapowiedziano ponowną analizę orzecznictwa Trybunału w kontekście projektu nowelizacji ustawy o drogach publicznych. W międzyczasie obywatel złożył petycję do Sejmu. Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu uznało, że zasadne byłoby odejście od sztywno określonych kar pieniężnych i wprowadzenie możliwości ich miarkowania. Postępowanie zakończyło się uchwaleniem 18 grudnia 2025 r. dezyderatu nr 194 do Prezesa Rady Ministrów, w którym zwrócono się o kompleksową analizę propozycji zawartych w petycji oraz wskazanie, czy planowane są prace legislacyjne w tym zakresie.

Odpowiedzi na dezyderat udzieliło 27 stycznia 2026 r. Ministerstwo Finansów i Gospodarki. Resort przychylił się do zasadniczej części wniosków petycji oraz opinii Biura KS, jednak z dalszej części stanowiska wynika, że obecnie nie przewiduje wprowadzenia mechanizmu miarkowania kar. Jako argument wskazano ryzyko znacznego wydłużenia i skomplikowania postępowań administracyjnych. W odpowiedzi podkreślono jednocześnie, że kwestie związane z poborem opłat drogowych pozostają we właściwości Ministerstwa Infrastruktury. W związku z tym dyrektor Zespołu Prawa Administracyjnego i Gospodarczego Biura RPO, Piotr Mierzejewski, zwrócił się do dyrektor Departamentu Dróg Publicznych MI z prośbą o stanowisko w sprawie konieczności zmian. Zapytał, czy wypracowano już projekt modyfikacji modelu kar oraz jakie są jego główne założenia.

Obowiązujący model sankcji w systemie e-TOLL nie różnicuje kar w zależności od skali naruszenia co w ocenie części środowiska może rodzić wątpliwości co do spełnienia unijnego wymogu proporcjonalności sankcji, wynikającego z art. 9a dyrektywy 1999/62/WE oraz orzecznictwa TSUE. Decyzja o ewentualnych zmianach będzie miała bezpośredni wpływ na ryzyko regulacyjne i koszty funkcjonowania firm transportowych korzystających z dróg objętych systemem elektronicznego poboru opłat.

Źródło: RPO