Norweski parlament Storting dysponuje większością, która opowiada się za uruchomieniem programu pilotażowego zakładającego zdecydowane obniżenie stawek. Zdaniem Norges Lastebileier-Forbund (NLF) może to być krok nie tylko oczekiwany przez branżę, ale także korzystny z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu i efektywnego wykorzystania nowej infrastruktury. NLF od dłuższego czasu zwraca uwagę, że obecny poziom opłat na E39 negatywnie wpływa zarówno na koszty działalności przewoźników, jak i na bezpieczeństwo na drogach. Mimo że w budowę nowego, nowoczesnego odcinka trasy zainwestowano miliardy koron, znaczna część ruchu ciężkiego oraz prywatnego nadal wybiera starą E39, aby uniknąć wysokich opłat. Oznacza to, że ruch przenosi się na węższą i mniej bezpieczną drogę, co stoi w sprzeczności z celami, dla których powstała nowa infrastruktura. Czteropasmowa trasa z pasami rozdzielającymi ruch oferuje bowiem zdecydowanie wyższy poziom bezpieczeństwa niż stara droga, która wciąż jest intensywnie eksploatowana.

Z perspektywy branży problem nie ogranicza się wyłącznie do kosztów finansowych. Omijanie nowej E39 powoduje utratę potencjalnych oszczędności czasu, zwiększa zużycie paliwa oraz ogranicza korzyści środowiskowe, jakie mogłyby wynikać z płynniejszego i bezpieczniejszego ruchu. NLF podkreśla, że obecna sytuacja jest paradoksalna: państwo inwestuje w nowoczesne drogi, z których użytkownicy nie korzystają w pełni ze względu na zbyt wysokie taryfy. Jako argument za zmianą podejścia organizacja wskazuje doświadczenia z regionu Rogaland, gdzie w ramach projektu Ryfast stawki opłat zostały obniżone o około jedną trzecią od lata 2025 roku. Dane Norweskiej Administracji Dróg Publicznych pokazują, że decyzja ta przełożyła się na wyraźny wzrost ruchu na nowej trasie. Zdaniem NLF potwierdza to, że użytkownicy reagują bezpośrednio na poziom opłat, a bardziej realistyczne stawki skutecznie zachęcają do korzystania z nowej infrastruktury. Tę samą logikę organizacja chce przenieść na odcinek E39 między Kristiansand, Mandal i dalej w kierunku Lyngdal.

NLF postuluje obniżenie opłat o około 35 procent, czyli na poziomie zbliżonym do zastosowanego w Rogalandzie. Taki scenariusz miałby ułatwić przewoźnikom uwzględnianie kosztów przejazdu w ofertach dla klientów oraz poprawić relację kosztów do korzyści wynikających z krótszego czasu przejazdu i mniejszego zużycia paliwa. Obecnie, zdaniem branży, potencjalne oszczędności nie rekompensują wysokości pobieranych opłat, co zniechęca do korzystania z nowej drogi. Dla NLF sprawa E39 ma jednak wymiar szerszy niż pojedynczy projekt infrastrukturalny. Organizacja od lat ostrzega, że bardzo zróżnicowane poziomy opłat drogowych pomiędzy regionami Norwegii prowadzą do zakłóceń konkurencji na rynku transportowym. Gdy koszty funkcjonowania w jednym regionie są znacząco wyższe niż w innym, wpływa to na ceny usług, wybór tras oraz ogólną konkurencyjność firm. W dłuższej perspektywie taki stan rzeczy uznawany jest za trudny do utrzymania.

Według doniesień norweskich mediów, Storting ma głosować nad rocznym programem pilotażowym na odcinku E39 Kristiansand–Mandal, zakładającym obniżenie opłat nawet o połowę. Projekt zgłoszony przez Partię Postępu uzyskał poparcie kilku ugrupowań, co zapewnia mu parlamentarną większość. Jednocześnie władze regionu Agder sygnalizują ryzyka finansowe związane z niższymi wpływami z opłat, ponieważ hrabstwo gwarantowało pożyczki spłacane z tych dochodów. Rozważanym rozwiązaniem jest wydłużenie okresu poboru opłat, tak aby obciążenie finansowe zostało rozłożone w czasie.

NLF podkreśla, że nie sprzeciwia się samemu systemowi opłat drogowych, lecz ich poziomowi, który obecnie ogranicza wykorzystanie nowej infrastruktury i pogarsza warunki prowadzenia działalności transportowej. Zdaniem organizacji program testowy na E39 może dostarczyć cennych danych, pokazujących, jak zmiana taryf wpływa na natężenie ruchu, bezpieczeństwo oraz konkurencyjność branży. W ocenie przewoźników to szansa na wypracowanie modelu, który połączy cele infrastrukturalne państwa z realnymi potrzebami rynku transportowego.

Źródło: NLF