Dokumenty te mają stanowić kompleksową odpowiedź na coraz poważniejsze wyzwania związane z produkcją, przemytem i używaniem narkotyków w Europie, obejmujące kwestie bezpieczeństwa, zdrowia publicznego, funkcjonowania legalnej gospodarki oraz wpływu na środowisko. Przemyt narkotyków pozostaje jednym z głównych zagrożeń dla bezpieczeństwa europejskiego, napędzając przemoc, korupcję i infiltrację sektora legalnego. Grupy przestępcze stosują coraz bardziej złożone metody działania, przenoszą aktywność do internetu i dynamicznie zmieniają szlaki przerzutowe. Jednocześnie nadużywanie narkotyków wciąż zwiększa obciążenie systemów ochrony zdrowia, a produkcja substancji syntetycznych powoduje szkody środowiskowe związane z powstawaniem toksycznych odpadów. Komisja wskazuje, że te zmieniające się realia wymagają znacznie silniejszej, skoordynowanej reakcji w całej Unii.

Strategia UE koncentruje się na pięciu obszarach. Po pierwsze zakłada wzmocnienie systemów monitorowania, analizy ryzyka oraz szybkiego reagowania. Dużą rolę odegra tu nowa Europejska Agencja ds. Narkotyków (EUDA), która będzie identyfikować nowe substancje psychoaktywne, wydawać alerty i oceniać zagrożenia związane z silnie działającymi opioidami syntetycznymi. Po drugie Komisja podkreśla znaczenie ochrony zdrowia publicznego, zwłaszcza działań profilaktycznych, terapii i reintegracji społecznej, które mają być wspierane praktycznymi wytycznymi i kampaniami informacyjnymi EUDA. Trzeci obszar dotyczy bezpieczeństwa: planowane są bardziej rygorystyczne przepisy przeciwko przestępczości zorganizowanej, przegląd unijnych regulacji dotyczących przemytu narkotyków do 2026 roku oraz działania zwiększające odporność portów i łańcuchów dostaw na infiltrację przez grupy przestępcze. Szczególny nacisk ma zostać położony na lepsze wykrywanie przesyłek pocztowych i kurierskich wykorzystywanych do przemytu.

Kolejnym celem jest ograniczenie szkód związanych z narkotykami, w tym stworzenie zestawu narzędzi przeciwdziałających rekrutacji nieletnich przez grupy przestępcze oraz opracowanie unijnego planu ochrony dzieci przed przestępczością. Strategia zakłada także pogłębienie współpracy międzynarodowej z krajami spoza UE, obejmującej większą wymianę informacji, wsparcie techniczne, budowanie potencjału instytucji oraz współdziałanie z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i sektorem prywatnym.

Równolegle Komisja zapowiedziała także operacyjny plan działania przeciwko przemytowi narkotyków, obejmujący sześć priorytetowych obszarów działań, m.in. przystosowanie środków do zmieniających się metod działania grup przestępczych, przeciwdziałanie przemocy związanej z narkotykami, pogłębienie współpracy organów ścigania, sądownictwa i służb celnych, a także wzmocnienie działań wobec przemytu narkotyków syntetycznych i prekursorów. Plan przewiduje również rozwój badań i innowacji, w tym powołanie w 2026 roku nowego kampusu badawczo-szkoleniowego Security and Innovation Campus, oraz intensyfikację współpracy międzynarodowej.

Komisja przedstawiła także projekt nowych przepisów dotyczących monitorowania i kontroli prekursorów narkotykowych, które często są przechwytywane i wykorzystywane przez grupy przestępcze do produkcji narkotyków syntetycznych. Projekt obejmuje m.in. obowiązek zgłaszania w czasie rzeczywistym znaczących przejęć prekursorów, szybką procedurę wprowadzania nadzoru nad nowymi substancjami oraz zakaz tzw. prekursorów projektowanych, co ma ograniczyć ich dostępność dla nielegalnej produkcji. Jednocześnie procedury dla legalnego handlu mają zostać uproszczone i zdigitalizowane, aby nie generować zbędnych obciążeń dla przedsiębiorstw.

Źródło: Komisja Europejska